ارزیابی مدفوع گاو؛ روشی ساده و مؤثر برای بررسی وضعیت گوارشی دام
ارزیابی مدفوع گاو یکی از کاربردیترین روشهایی است که در هر دامداری بهراحتی قابل اجراست و اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت گوارشی دامها ارائه میدهد.
چرا ارزیابی مدفوع اهمیت دارد؟
ارزیابی مدفوع، ابزاری مؤثر برای بررسی تعامل بین گاو و جیره غذایی مصرفی است. زمانی که این روش همراه با سایر شاخصهای ارزیابی دام به کار گرفته شود، میتواند اطلاعات دقیقی درباره عملکرد شکمبه و نحوه هضم خوراکها ارائه دهد. دلایل بیولوژیکی و علمی متعددی وجود دارد که نشان میدهد مدفوع میتواند نشانهای از ناهنجاریهای گوارشی باشد.
ارزیابی مدفوع چگونه وضعیت گوارشی دام را مشخص میکند؟
فرآیند نشخوار و هضم توسط میکروبها باعث خرد شدن الیاف و ذرات خوراک میشود. اگر گاو به میزان کافی الیاف قابل جویدن مصرف نکند، خوراک با سرعت بیشتر و اندازه بزرگتر از شکمبه عبور میکند و در نتیجه بهطور کامل هضم نمیشود.
مراحل ارزیابی مدفوع گاو
مرحله اول: نمونهای تازه از مدفوع (حدود یک فنجان) را با استفاده از یک الک آشپزخانه جمعآوری کنید. الک باید حدود ۱۸ سانتیمتر قطر و ۱۰ سانتیمتر عمق داشته باشد و منافذ آن بین ۰.۱۶ تا ۱ میلیمتر باشد. نمونه را با آب بشویید و در صورت نیاز، برای مقایسه مجدد، آن را به داخل فنجان برگردانید.
مرحله دوم: با فشار ملایم آب، نمونه را بشویید تا زمانی که آب خروجی از الک شفاف شود. در صورت نیاز، با دست بهآرامی روی نمونه بکشید تا بهتر شسته شود. گاهی ممکن است گلولههایی شبیه گل مشاهده کنید که الک را مسدود میکنند؛ به آنها توجه کرده و با فشار آب از الک عبور دهید.
مرحله سوم: پس از شستشو، ذرات پنهانشده در مدفوع نمایان میشوند. ذرات ریز با شستشو حذف میشوند، اما ذرات درشت نشانهای از مشکل هستند.
مرحله چهارم: برای تمیز کردن الک، آن را از سمت پشت بشویید.
بررسی و تحلیل مواد شستهشده
دو نمونه مدفوع شستهشده از گاوهایی که جیرهای بر پایه چاودار سیلو شده دریافت کردهاند، نشاندهنده تفاوت در هضم خوراک هستند. نمونه سمت چپ دارای ذرات ریز و هضمشده است که نشاندهنده عملکرد خوب شکمبه است. نمونه سمت راست شامل ذرات درشت و ناقصهضمشده بوده و از مدفوع شل و اسهالی به دست آمده است. هر دو نمونه از یک بهاربند جمعآوری شدهاند که نشان میدهد گاوها خوراک خود را جدا کردهاند. وجود ذرات درشت (بیش از ۱.۳ سانتیمتر) در مدفوع طبیعی نیست.
در برخی موارد، مشاهده دانه کامل پنبه با الیاف روی آن و ذرات درشت نشاندهنده مصرف ناکافی فیبر مؤثر و جدا کردن خوراک توسط گاوهاست. اگر دانه پنبه بدون الیاف دیده شود، نشاندهنده باقیماندن کافی آن در شکمبه و هضم الیاف است.
نمونهای از مدفوع اسهالی، حبابدار و متمایل به سبز نشان میدهد که علوفه بسیار درشت در مدفوع وجود دارد؛ این موضوع بیانگر عملکرد ضعیف شکمبه و بیماری دام است. حتی ممکن است قطعهای ۱۵ سانتیمتری از برمودا گراس در مدفوع دیده شود.
در تصویر دیگری، مشاهده دانه ذرت سیلویی با محتویات دستنخورده نشان میدهد که فرآوری و خرد کردن ذرت سیلویی برای افزایش فراهمی نشاسته و پروتئین ضروری است. در غیر این صورت، باید غلات بیشتری به دام داده شود.
تفاوت در مقدار مواد جامد در حجم یکسان مدفوع نشاندهنده تفاوت در میزان گاز و مایعات است. هرچه گاز و مایعات بیشتر باشد، مواد جامد کمتری پس از شستشو باقی میماند. این موضوع تا حدی نشاندهنده تخمیر در انتهای دستگاه گوارش است. وجود گاز و مایعات بیشتر در مدفوع گاوهای پر تولید رایج است، اما در گاوهای خشک کمتر دیده میشود.
دلایل احتمالی ظاهر مدفوع بر اساس جیره غذایی
| ظاهر مدفوع | دلایل احتمالی ناشی از جیره (غیر بیماریزا) |
|---|---|
| مدفوع شل | پروتئین بالا (کل یا محلول)، نمکها یا اکسید منیزیم، مصرف زیاد آب (تنش حرارتی) |
| اسهال | خوراک یا سیلوی فاسد و کپکزده، اسیدوز، افزایش تخمیر در انتهای دستگاه گوارش |
| مدفوع کفآلود یا همراه با موسین | اسیدوز، افزایش تخمیر در انتهای دستگاه گوارش |
| ذرات بزرگ یا هضمنشده خوراک | جدا کردن خوراک توسط گاو، مصرف ناکافی الیاف یا خوراک قابل جویدن، اسیدوز |
| تنوع مدفوع در یک بهاربند | جدا کردن خوراک توسط گاوها، خوراک یا سیلوی فاسد و کپکزده (کپکها معمولاً بهطور یکنواخت در خوراک پخش نمیشوند) |
دیدگاهتان را بنویسید