بلاگ

تشخیص و شناسایی کتوز و درمان با توجه به سطح BHBA

مقدمه
در نشست اخیر شورای تولید مثل دانشگاه گوئلف، بر اهمیت کتوز در گاوهای دوره انتقال تأکید شد. این بیماری با افزایش غلظت اجسام کتونی (BHBA، استون و استات) در خون همراه است. زمانی که چربی‌ها از بافت‌های چربی برای تولید شیر بسیج می‌شوند و مصرف خوراک کم‌انرژی است، کبد قادر به سوختن کامل اسیدهای چرب نیست و این منجر به افزایش کتون‌ها در خون می‌شود.

علائم کتوز بالینی:
– کاهش تولید شیر
– کاهش مصرف خوراک
– سفت شدن مدفوع
– کاهش امتیاز وضعیت بدنی

این علائم ممکن است به‌تنهایی یا همراه با بیماری‌های دیگر مانند جابجایی شیردان ظاهر شوند. معمولاً غلظت BHBA در گاوهای مبتلا بیشتر از ۲.۵ میلی‌مول در لیتر است، اما آستانه مشخصی برای بروز علائم بالینی وجود ندارد.

کتوز تحت بالینی
بسیاری از گاوها بدون علائم ظاهری، غلظت BHBA بالاتر از حد آستانه دارند. آستانه BHBA بسته به مرحله شیردهی بین ۱.۱ تا ۱.۴ میلی‌مول در لیتر تعریف می‌شود. شیوع کتوز تحت بالینی در گله‌ها معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ درصد است و باعث کاهش تولید شیر در اوایل شیردهی می‌شود.

پیامدهای کتوز تحت بالینی (BHBA بین 1.2–1.4)
– افزایش ۳ تا ۸ برابری جابجایی شیردان
– افزایش ۳ برابری متریت در هفته اول پس از زایش
– افزایش ۴ تا ۶ برابری کتوز بالینی
– افزایش بروز اندومتریت در ۴ هفته اول شیردهی
– افزایش شدت و مدت ورم پستان (بدون بروز ظاهری)
– افزایش ۱.۸ برابری حذف در ۶۰ روز اول شیردهی

ارتباط کتوز با تولید مثل
کتوز عملکرد تولید مثلی را کاهش می‌دهد. گاوهایی که در دو هفته اول شیردهی دچار کتوز می‌شوند، احتمال گیرایی در تلقیح اول در آن‌ها کاهش می‌یابد.

تأثیرات:
– افزایش ۳ برابری متریت
– افزایش ۱.۴ برابری اندومتریت در روز ۳۵ شیردهی
– کاهش نرخ گیرایی در تلقیح اول

 روش‌های تشخیص:
آزمون‌های کنار گاوی دقیق، عملی و مقرون‌به‌صرفه برای تشخیص BHBA در خون، شیر یا ادرار در دسترس هستند. توصیه می‌شود گله‌ها از برنامه غربالگری کتوز و درمان منظم (۱ تا ۲ بار در هفته) بهره‌مند شوند.

راهکارهای مدیریتی پیشگیرانه
– فضای کافی آخور
– دسترسی مناسب به خوراک
– گروه‌بندی مناسب
– کاهش استرس حرارتی
– افزایش کیفیت خوراک و قوام TMR
– دسترسی به آب
– استفاده از موننسین آهسته‌رهش

درمان کتوز
خوراندن ۳۰۰ میلی‌لیتر پروپیلن گلایکول در روز به مدت ۳ تا ۵ روز توصیه می‌شود. پس از درمان، شاخص‌های خونی باید مجدداً آنالیز شوند.

دستورالعمل درمان کتوز بر اساس سطح BHBA و گلوکز:

1.  اگر غلظت BHBA خون بین 1.2 تا 2.4 میلی‌مول در لیتر باشد

درمان با خوراندن ۳۰۰ میلی‌لیتر پروپیلن گلایکول در روز به مدت ۳ روز توصیه می‌شود.

2.  اگر غلظت BHBA خون بیشتر از 2.4 میلی‌مول در لیتر باشد

درمان با خوراندن ۳۰۰ میلی‌لیتر پروپیلن گلایکول در روز به مدت ۵ روز انجام شود.

3.  اگر BHBA خون بالاتر از 1.2 میلی‌مول در لیتر باشد و همزمان غلظت گلوکز کمتر از 2.2 میلی‌مول در لیتر (معادل 39.6 میلی‌گرم در دسی‌لیتر) باشد

درمان شامل مصرف مکمل فسفر و ویتامین B12 به همراه خوراندن ۳۰۰ میلی‌لیتر پروپیلن گلایکول در روز به مدت ۳ روز متوالی است.

4.  نکته تبدیل واحد گلوکز

تبدیل واحد گلوکز
برای تبدیل مقدار گلوکز از میلی‌مول در لیتر به میلی‌گرم در دسی‌لیتر، عدد مورد نظر را در ۱۸ ضرب کنید.