بلاگ

DCAD-S برای گاوهای شیرده

پس از زايمان، گاو شيری وارد فاز توليد افزايش‌­يابنده­ شير می­‌شود. در اين مرحله، مصرف نمک­‌های آنيونيک قطع شده و جيره به‌سوی DCAD-S مثبت هدايت می­‌شود. این کار با افزودن کاتیون‌های آلکالوژن يا قلياساز ⁺Na و ⁺K به جیره انجام می‌شود. یکی از دلایل اصلی این کار، کاهش دادن اثرات اسیدی‌کننده‌ نمک‌های آنیونیک است؛ زیرا در جیره‌ی گاوهای شیری مقادیر بالایی از مواد کنسانتره­‌ای استفاده می‌شود که تخمیر آن­‌ها در شکمبه منجر به تولید مقادیر زیادی اسید در شکمبه می‌شود. استفاده‌ هم‌زمان از نمک‌های آنیونیک (تولیدکننده­ اسید) و مواد کنسانتره‌­ای در جیره­ شیردهی، منجر به اُفت شدید pH شکمبه و بروز اسیدوز خواهد شد؛ بنابراین، در دوره­ شیردهی باید استفاده از نمک‌­های آنیونیک را پایان داده و از نمک‌های کاتیونیکِ حاوی Na و K (به دلیل ماهیت بازی بودن) استفاده کرد تا از بروز اسیدوز جلوگیری شود.

همان­گونه که در بالا گفته شد، در اين مرحله، مصرف نمک­‌های آنيونيک قطع شده و جيره به‌سوی DCAD-S مثبت هدايت می‌شود. جیره‌ها باید به­‌گونه‌­ای فرمولاسیون شوند که مقدار DCAD-S مثبت آن­‌ها بین 250+ تا 400+ میلی اکی والان در کیلوگرم  (معادل 25+ تا 40+ میلی اکی والان در 100 گرم) باشد تا حداکثر توليد شير مورد انتظار باشد. DCAD-S مثبت در محدوده­‌ 250+ تا 400+ میلی اکی والان در کیلوگرم، ماده­ خشک مؤثر و کافی برای بهینه‌سازی جذب خوراک و تولید شیر را فراهم می‌کند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که DCAD-Sهای کم‌تر از 200+ و بیش‌تر از 400+ برای عملکرد گاو شیری مناسب نیست. هردو یون ⁺Na و ⁺K در افزایش عملکرد گاو به یک اندازه مؤثر هستند. پژوهش­‌های ديگری نيز نشان داده‌­اند که اين DCAD-S مثبت، افزون بر افزايش ماده­ خشک مصرفی و توليد شير، سطح مقاومت گاو در برابر تنش­‌های گرمايی و سرمايی را نيز بالا می‌­برد. گاوهایی که تحت تنش گرمايی هستند، با از دست دادن بی­کربنات و پتاسیم مواجه هستند. ازآنجایی‌که برای مثبت کردن DCAD-S از نمک­‌های سديمی (مانند بي­کربنات سديم) و پتاسيمی (مانند کربنات پتاسيم) استفاده می‌شود، کاربرد جيره‌­های با DCAD-S مثبت نقش مهمی در مهار تنش گرمايی دارد. در طی تنش گرمایی، استفاده از DCAD-Sهایی در بیش‌ترین حد (بیش از +300 و نزدیک به +400 به­ويژه +380) بسیار سودمند خواهد بود. برای این کار باید نمک‌های آنیونیک یا مواد خوراکی حاوی آنیون‌ها را کاهش داده و از موادی چون بی‌کربنات سدیم، کربنات پتاسیم و سدیم سزکویی کربنات در جیره استفاده کرد.

توجه کنید که NaCl  و KCl دارای DCAD-S خنثی هستند، زیرا کاتیون‌های این نمک‌ها (⁺Na و⁺K) معادل آنیون موجود در این نمک‌ها (^–Cl) بوده و DCAD-S آن‌ها تقریباً صفر می‌شود. DCAD-S نمک‌های کربنات پتاسیم، بی‌کربنات سدیم، و سدیم سزکویی کربنات نزدیک به هم است. افزودن 0.75%، 0.85% و 0.75% از نمک‌های کربنات پتاسیم، بی‌کربنات سدیم، و سدیم سزکویی کربنات (به ترتیب) موجب افزایشی برابر 100 میلی‌اکی‌والان در کیلوگرم DM جیره خواهد شد؛ بنابراین تصمیم‌گیری در مورد انتخاب هر یک از آن­‌ها بستگی به قیمت آن‌ها دارد. فرمولاسیون جیره برای DCAD-S، از خودِ جیره آغاز می‌شود.

نخستین موردی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که بیش‌تر اقلام خوراکی دارای مقادیر کمی Na، مقادیر زیادی K، و مقادیر کم‌تری Cl و S هستند؛ بنابراین، خوراک‌هایی که دارای DCAD-S بالایی هستند، معمولاً از نظر K غنی می­‌باشند. خوراک‌هایی چون کنجاله سویا، علوفه‌ی یونجه، جو و سیلوی غلات از نظر پتاسیم غنی بوده و بنابراین DCAD-S بالایی (مثبتی) دارند. سیلوی ذرت به دلیل این که مخلوطی از ساقه، برگ و دانه‌ی ذرت است، دارای DCAD-S در حد متوسط است. مکمل‌های پروتئینی مانند DDGs و کنجاله­ کنولا دارای مقادیر متوسطی از K بوده، ولی S بالایی دارند و به همین دلیل DCAD-S آن‌ها در حد متوسط است؛ بنابراین، برای فرمولاسیون جیره‌ای با DCAD-S بالا، نخست باید اقلام خوراکی­ را انتخاب کرد که K بالایی داشته باشند. خوراک‌هایی چون کنجاله سویا، و علوفه‌هایی چون یونجه و سیلوهای گیاهان دانه‌ریز (Small grain silages، مانند گندم، جو، تریتیکاله، چاودار، یولاف) موجب افزایش DCAD-S جیره می‌شوند.

خوراک‌های دارای NDF زیاد (علوفه‌ها) نیز دارای DCAD-S بالایی هستند، زیرا K نسبتاً بالایی دارند. یکی از دلایل سودمند بودن افزایش فیبر (NDF) در جیره برای افزایش چربی شیر، همین DCAD-S بالای خوراک‌های فیبری است. بیش‌تر گاوداران تصور می‌کنند که افزایش چربی شیر به دلیل افزودن NDF جیره صرفاً به دلیل تولید استیت در حین تخمیر شکمبه‌ای است؛ البته این تصور تا حد زیادی درست است، ولی باید توجه داشت که بخشی از این افزایش چربی، صرف‌نظر از مقدار NDF، به بالا بودن DCAD-S در منابع خوراکی دارای NDF بالا نیز مربوط می‌باشد. جایگزین کردن خوراک‌های دارای فیبر کم (و DCAD-S پایین) مانند ذرت، با خوراک‌های دارای فیبر زیاد (و DCAD-S بالا)، مانند علوفه‌ها و سیلوهای گیاهان دانه‌ریز، دلیلی بر افزایش چربی شیر است.

چالش‌های احتمالی و راه‌حل‌ها

جدول 1چالش­‌های احتمالی کاربرد جيره‌­های با DCAD-S منفی و راه‌­حل­‌های رفع اين چالش‌­ها را ارايه داده است.

خلاصه‌­ا­ی از پيشنهادهای DCAD-S

جدول 2 خلاصه­‌ای از پيشنهادهای مربوط به تنظيم DCAD-S جيره را ارايه داده است.

شاخص‌های پایش تکمیلی

افزون بر pH ادرار، شاخص‌های زیر (جدول 3) را نيز می‌­توان به‌صورت هفتگی براي بررسی کاربرد درست جيره‌­های با DCAD-S منفی، مورد توجه قرار داد.

نویسنده: دکتر محمد چمنی