تأثیر مکملهای معدنی آلی Zn/Cu/Mn بر وضعیت آنتیاکسیدانی، پاسخ ایمنی و سلامت سم در گاوهای شیرده هلشتاین
تأثیر مکملهای معدنی آلی Zn/Cu/Mn بر وضعیت آنتیاکسیدانی، پاسخ ایمنی و سلامت سم
در گاوهای شیرده هلشتاین
در مطالعه زیر اثرات مکملهای معدنی آلی شامل روی، مس و منگنز بر سلامت عمومی، وضعیت آنتیاکسیدانی، پاسخ ایمنی و سلامت سم در مقایسه با فرم معدنی در گاوهای هلشتاین شیرده بررسی شد.
وضعیت آنتیاکسیدانی خون
گاوهای لنگ در مقایسه با گاوهای سالم، سطح پایینتری از آنزیمهای آنتیاکسیدانی مانند سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و سطح بالاتری از مالوندیآلدئید (MDA) داشتند که نشاندهنده افزایش استرس اکسیداتیو بود. مکملهای آلی Zn/Cu/Mn باعث افزایش سطح گلوتاتیون کاهشیافته (GSH)، آنزیمهای GSH-Px و SOD و همچنین پروتئین متالوتیونین (MT) شدند. در مقابل، سطح گلوتاتیون اکسیدشده (GSSG) و MDA کاهش یافت. این تغییرات نشاندهنده بهبود وضعیت آنتیاکسیدانی بدن و کاهش آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد بودند. عناصر Zn، Cu و Mn نقش کلیدی در ساخت و فعالسازی این آنزیمها دارند و فرم آلی آنها جذب و کارایی بالاتری دارد.
| پارامتر | تغییرات | توضیح علمی |
| GSH
(گلوتاتیون کاهشیافته) ↑ |
افزایش در گروه CTM | Zn و Cu در سنتز GSH نقش دارند؛ فرم آلی جذب بهتری دارد و سطح GSH را بالا میبرد. |
| GSSG
(گلوتاتیون اکسیدشده) ↓ |
کاهش در گروه CTM | نشاندهنده کاهش استرس اکسیداتیو و حفظ تعادل آنتیاکسیدانی سلولی. |
| نسبت GSH/GSSG ↑ | بهبود تعادل آنتیاکسیدانی | شاخص مهمی برای سلامت سلولی و مقابله با رادیکالهای آزاد. |
| SOD
(سوپراکسید دیسموتاز) ↑ |
افزایش در گروه CTM؛ کمتر در گاوهای لنگ | Zn/Cu/Mn اجزای اصلی این آنزیم هستند؛ کمبودشان باعث افت فعالیت آنزیم میشود. |
| GSH-Px
(گلوتاتیون پراکسیداز) ↑ |
افزایش در گروه CTM | Zn در فعالسازی این آنزیم نقش دارد؛ به کاهش پراکسیدهای مضر کمک میکند. |
| MDA
(مالوندیآلدئید) ↓ |
کاهش در گروه CTM؛ بیشتر در گاوهای لنگ | محصول تخریب چربیها در شرایط استرس اکسیداتیو؛ کاهش آن نشاندهنده سلامت سلولی. |
| MT
(متالوتیونین) ↑ |
افزایش در گروه CTM | پروتئینی وابسته به Zn که رادیکالهای آزاد را خنثی میکند؛ افزایش آن نشانه بهبود دفاع سلولی. |
| CAT
(کاتالاز) |
بدون تغییر | این آنزیم کمتر تحت تأثیر مکملهای معدنی قرار گرفت؛ ممکن است به عوامل دیگر وابسته باشد. |
شاخصهای سلامت غضروف و آرتریت
در بررسی شاخصهای تخریب غضروف، گاوهای دریافتکننده مکمل آلی کاهش قابل توجهی در سطح PIIANP، CTX-II و COMP نشان دادند. این شاخصها بهترتیب نشاندهنده فعالیت تخریبی در غضروف، تخریب کلاژن نوع II و التهاب مفصلی هستند. کاهش آنها بیانگر اثر محافظتی مکملهای معدنی آلی بر بافت غضروفی و کاهش التهاب است. با این حال، تفاوت معنیداری بین گاوهای سالم و لنگ در این شاخصها مشاهده نشد، که احتمالاً بهدلیل شدت کم لنگش در گاوهای انتخابشده بود.
| پارامتر | تغییرات | توضیح علمی |
| PIIANP ↓ | کاهش در گروه CTM | نشاندهنده کاهش فعالیت تخریبی در غضروف؛ مرتبط با کاهش التهاب مفصلی. |
| CTX-II
↓ |
کاهش در گروه CTM | محصول تخریب کلاژن نوع II؛ کاهش آن یعنی تخریب کمتر بافت غضروفی. |
| COMP
↓ |
تمایل به کاهش در گروه CTM | پروتئین ماتریکس غضروف؛ افزایش آن نشانه التهاب است، کاهش آن بهبود را نشان میدهد. |
نکته: تفاوت معنیداری بین گاوهای سالم و لنگ در این شاخصها مشاهده نشد، احتمالاً بهدلیل شدت کم لنگش. اما مکمل CTM اثر محافظتی داشت.
پاسخ ایمنی و واکسن FMD
مکملهای آلی باعث افزایش معنیدار سطح ایمونوگلوبولین A (IgA) و تیتر آنتیبادی FMD نوع O شدند. تیتر نوع A نیز تمایل به افزایش داشت. این نتایج نشان میدهد که عناصر معدنی آلی میتوانند پاسخ ایمنی هومورال را تقویت کرده و اثربخشی واکسن را افزایش دهند. IgA نقش مهمی در ایمنی مخاطی دارد و سطح آن تحت تأثیر مستقیم عناصر معدنی مانند Zn و Cu قرار میگیرد. سایتوکاین IL-1 که نشاندهنده پاسخ التهابی است، تحت تأثیر مکمل قرار نگرفت، که ممکن است بهدلیل عدم وجود التهاب شدید در گاوها باشد.
| پارامتر | تغییرات | توضیح علمی |
| IgA ↑ | افزایش معنیدار در گروه CTM | نقش مهمی در ایمنی مخاطی دارد؛ Zn و Cu در سنتز آن مؤثرند. |
| تیتر آنتیبادی FMD نوع O ↑ | افزایش معنیدار در گروه CTM | نشاندهنده پاسخ بهتر به واکسن؛ تقویت ایمنی هومورال. |
| تیتر نوع A ↑ | تمایل به افزایش | اثر مثبت ولی نه کاملاً معنیدار؛ ممکن است به نوع واکسن یا شرایط منطقهای وابسته باشد. |
| IL-1 | بدون تغییر | مکمل معدنی تأثیر مستقیمی بر این سایتوکاین نداشت؛ ممکن است به شدت التهاب وابسته باشد. |
سلامت سم و نمره لنگش
گاوهای لنگ سختی سم پایینتری داشتند، که نشاندهنده ضعف ساختار سم و احتمال آسیبپذیری بیشتر بود. مکملهای آلی باعث افزایش سختی سم در روز ۱۸۰ شدند و نمره لنگش در گاوهای لنگ بهبود یافت. عناصر Zn و Cu در سنتز کراتین و ساختار سم نقش دارند و مکمل آلی آنها باعث تقویت ساختار سم و کاهش علائم لنگش شد.
| پارامتر | تغییرات | توضیح علمی |
| سختی سم ↑ | افزایش معنیدار در گروه CTM | Zn و Cu در سنتز کراتین و ساختار سم نقش دارند؛ مکمل آلی باعث تقویت ساختار سم شد. |
| نمره لنگش
↓ |
بهبود در گروه CTM | احتمالاً بهدلیل تقویت ساختار سم، کاهش التهاب مفاصل و بهبود وضعیت آنتیاکسیدانی بدن. |
نتیجهگیری
مکملهای معدنی آلی Zn/Cu/Mn نسبت به فرم سولفاته جذب و ذخیرهسازی بهتری دارند و میتوانند:
- وضعیت آنتیاکسیدانی بدن را بهبود بخشند
- پاسخ ایمنی به واکسن را تقویت کنند
- سطح عناصر معدنی در خون و مو را افزایش دهند
- سختی سم را تقویت کرده و علائم لنگش را کاهش دهند
- شاخصهای تخریب غضروف و آرتریت را کاهش دهند.
ترجمه و گردآوری: سحر کریمی/دکتری تخصصی تغذیه دام
Zhao, X. J., Li, Z. P., Wang, J. H., Xing, X. M., Wang, Z. Y., Wang, L., & Wang, Z. H. (2015). Effects of chelated Zn/Cu/Mn on redox status, immune responses and hoof health in lactating Holstein cows. Journal of Veterinary Science, 16(4), 439-446.
دیدگاهتان را بنویسید