تأثیر مکمل سینبیوتیک بر کاهش عوارض واکسن تب برفکی در گاو
مقدمه: چالشهای واکسیناسیون تب برفکی و راهکارهای تغذیهای
تب برفکی (FMD) یکی از بیماریهای ویروسی بسیار واگیردار در دامهای نشخوارکننده است که خسارات اقتصادی سنگینی به صنعت دامپروری وارد میکند. واکسیناسیون گسترده، بهویژه با واکسنهای غیرفعال، یکی از مؤثرترین راهکارها برای کنترل و ریشهکنی این بیماری است. با این حال، واکسن تب برفکی میتواند عوارضی مانند افزایش دمای شکمبهای، تحریک سیستم ایمنی، کاهش نرخ باروری و افزایش استرس فیزیولوژیک در دام ایجاد کند.
این واکسن گاهی با کاهش تخمکگذاری، افزایش پروتئینهای فاز حاد مانند هپتاگلوبین(HPT) و آمیلوئید A سرمی (SAA) و حتی سقط جنین همراه بوده است. از سوی دیگر، مطالعات اخیر نشان دادهاند که مکملهای تغذیهای مانند سینبیوتیکها (ترکیب پروبیوتیک و پریبیوتیک) میتوانند با بهبود محیط روده، کاهش التهاب و تقویت ایمنی، اثرات منفی واکسیناسیون را کاهش دهند.
- هدف مطالعه
این تحقیق با هدف بررسی اثر مکمل سینبیوتیک بر پاسخ فیزیولوژیک و ایمنی گاو پس از واکسیناسیون تب برفکی انجام شد.
- طراحی آزمایش
|
گروه آزمایشی |
تعداد دام | SEM± میانگین | |
|
سن (ماه) |
تعداد زایش |
||
|
کنترل مثبت |
۵ | 100.0±8.3 |
3.0±0.8 |
|
گروه 2 (مصرف سینبیوتیک ۲ هفته قبل از واکسن) |
۵ | 90.1±12.1 |
3.2±0.6 |
|
گروه 1 (مصرف سینبیوتیک ۱ هفته قبل از واکسن) |
۵ | 62.2±11.0 |
2.6±0.8 |
- گروه کنترل مثبت (فقط سینبیوتیک، بدون واکسن)
- گروه 1 (مصرف سینبیوتیک ۱ هفته قبل از واکسن)
- گروه 2 (مصرف سینبیوتیک ۲ هفته قبل از واکسن)
دما و فعالیت بدنی با سنسور شکمبهای (SmaXtec) هر ۱۰ دقیقه ثبت شد. نمونهگیری خون در روزهای ۰، ۳، ۶ و ۱۰ پس از واکسیناسیون انجام شد. مکمل سینبیوتیک شامل مانانالیگوساکارید، Bacillus subtilis و Lactobacillus plantarum بود. واکسن تب برفکی از نوع غیرفعال(سوش O و A) و ساخت شرکت Daesung بود.
- نتایج کلیدی
- دمای شکمبه و فعالیت بدنی
تغییرات دمای شکمبه و فعالیت بدنی در گروه دریافت کننده واکسن بدون مصرف سین بیوتیک (بر اساس نتایج مطالعه قبلی در سال 2021) مورد بررسی قرار گرفت.
دمای شکمبه در گروههای دریافتکننده سینبیوتیک نسبت به گروه دریافت کننده واکسن تا ۲۴ ساعت پس از تزریق واکسن پایینتر بود (p < 0.0001).
در مقایسه بین گروه 2 و گروه 1 ، گروه 1 افزایش بیشتری در دمای شکمبه نشان داد و این تفاوت در ساعت ۳۹ پس از واکسیناسیون معنیدار بود (p < 0.05) .
فعالیت بدنی در گروههای دریافتکننده سینبیوتیک پایدارتر باقی ماند، در حالی که گروه دریافت کننده واکسن (بدون سینبیوتیک) نوسانات بیشتری داشت.
در مجموع، گروه 2 سطح فعالیتی مشابه گروه کنترل مثبت نشان داد .
- کاهش سریعتر پروتئینهای فاز حاد
سه روز پس از تزریق واکسن تب برفکی، غلظت پروتئینهای فاز حاد HPT و SAA در گروهی که دو هفته قبل از واکسن مکمل سینبیوتیک دریافت کرده بودند(گروه 2)، بیشتر از گروهی بود که فقط یک هفته قبل از واکسن مکمل دریافت کرده بودند (گروه 1). این افزایش اولیه نشاندهنده فعال شدن سیستم ایمنی در پاسخ به واکسن است.
اما نکته مهم اینجاست:
- تا روز ششم، غلظت HPT و SAA در گروه 2 بهطور چشمگیری کاهش یافت، در حالی که در گروه 1 این کاهش کندتر بود.
- این کاهش سریعتر نشان میدهد که پاسخ ایمنی در گروه 2 زودتر به حالت طبیعی برگشت.
- در روز دهم پس از واکسن، تفاوت معناداری در سطح SAA بین دو گروه مشاهده شد (p<0.05)، که تأیید میکند مکمل سینبیوتیک با دوره مصرف طولانیتر، اثر ضد استرس و تنظیمکننده ایمنی قویتری دارد.
- تغییرات در شمارش سلولهای خونی
در روز سوم پس از واکسیناسیون، سطح گلبولهای سفید (WBC) در هر دو گروه دریافتکننده سینبیوتیک مشابه بود. اما بین روزهای ۳ تا ۶، در گروهی که دو هفته قبل از واکسن سینبیوتیک دریافت کرده بودند (گروه2)، کاهش معناداری در سطح WBC مشاهده شد (p<0.01)؛ این کاهش نشاندهنده تعدیل سریعتر پاسخ ایمنی و کاهش التهاب سیستمیک است.
همچنین نسبت لنفوسیتها (LYM) در گروه 2 بهصورت تدریجی کاهش یافت، در حالی که در گروه 1 این کاهش کمتر بود. نکته مهم اینجاست که پس از قطع مصرف سینبیوتیک، یعنی در روز دهم، سطح لنفوسیتها مجدداً شروع به افزایش کرد.
این یافتهها نشان میدهند که:
- مصرف سینبیوتیک قبل از واکسن تب برفکی میتواند پاسخ ایمنی را کنترلشدهتر و سریعتر به حالت طبیعی بازگرداند.
- برای اثربخشی کامل، مصرف سینبیوتیک باید بهصورت بلندمدت پس از واکسیناسیون ادامه یابد
نتیجهگیری
مکمل سینبیوتیک توانست عوارض فیزیولوژیک و ایمنی ناشی از واکسن تب برفکی را کاهش دهد و به بازگشت سریعتر دام به وضعیت طبیعی کمک کند. این یافتهها پایهای علمی برای استفاده از سینبیوتیکها در برنامههای سلامت دام و مدیریت واکسیناسیون فراهم میکنند.
«شما میتوانید تمامی مکملها و محصولات افزایشدهنده سیستم ایمنی را با فرمولاسیون اختصاصی و دقیق از ما دریافت کنید.»
Han, J., Yu, D., Kim, J., Kim, M., Yi, J., Kwon, W. S., & Kim, D. (2025). Decreased immune response to foot-and-mouth disease vaccination following synbiotic supplementation in Hanwoo (Bos taurus coreanae) cows. Journal of Animal Science and Technology.
ترجمه سحر کریمی/ دکتری تخصصی تغذیه دام
دیدگاهتان را بنویسید