بلاگ

مقدار بهینه ذخایر بافت عضلانی در گاوهای دوره انتقال

یکی از ویژگی‌های کلیدی دوره انتقال، کاهش مصرف ماده خشک (DMI) است؛ موضوعی که باعث می‌شود تأمین انرژی و اسیدهای آمینه موردنیاز برای رشد جنین و تولید شیر پس از زایمان ناکافی باشد.

در این شرایط، گاو برای جبران کمبود انرژی، از ذخایر بافت‌های بدن خود بهره می‌برد. تقریباً ۴۰٪ از چربی بدن و ۲۰٪ از بافت عضلانی در دو ماه ابتدایی شیردهی مصرف می‌شوند. با این‌ حال، میزان مصرف بافت بسته به فاکتورهایی چون ژنتیک، مدیریت و سطح ذخایر بدنی در هر دام متفاوت است. با اینکه تمرکز اغلب پژوهش‌ها بر بافت چربی بوده، امروزه اهمیت بافت عضلانی در این دوره بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

مروری بر ذخایر چربی بدن

ارزیابی وضعیت بدنی گاوها (BCS) با مقیاس ۱ تا ۵ به‌صورت بصری انجام می‌شود. گاوهایی با ذخایر چربی بیشتر، منبع انرژی وسیع‌تری برای شیردهی دارند. با این حال، چربی بیش‌ازحد در زمان زایش باعث افزایش خطر بیماری‌های متابولیک مانند کتوز یا کبد چرب، کاهش اشتها و افت تولید شیر می‌شود. از طرفی، چربی ناکافی نیز به معنای دسترسی کمتر به انرژی در اوایل شیردهی است. بنابراین، رسیدن به سطح ایده‌آل چربی در زمان زایش، تعادلی حیاتی برای سلامت دام، افزایش مصرف خوراک و ارتقاء تولید شیر است.

نقش بافت عضلانی در دوره انتقال

بافت عضلانی عملکردی ساختاری دارد و برخلاف چربی، انرژی کمتری دارد ولی می‌تواند اسیدهای آمینه حیاتی را تأمین کند. این اسیدهای آمینه نقش مهمی در تغذیه جنین، تولید شیر و همچنین تغییرات متابولیکی مانند بزرگ شدن کبد، رشد دستگاه گوارش و توسعه بافت پستانی ایفا می‌کنند. به‌طور معمول، استفاده از ذخایر عضله پیش از زایمان شروع شده و تا سه تا چهار هفته ابتدایی شیردهی ادامه دارد. سپس، بافت چربی برای پوشش تعادل منفی انرژی وارد عمل می‌شود، تا زمانی که خوراک کافی فراهم گردد.

ارزیابی ذخایر عضله و چربی در دوره انتقال

تصویربرداری با سونوگرافی ساده‌ترین روش برای ارزیابی ذخایر عضلانی است. رایج‌ترین محل بررسی بین دنده‌های ۱۲ و ۱۳ است. ضخامت عضلات در این ناحیه با کل عضلات بدن مرتبط است؛ به‌طوری که دام‌هایی با عضلات پشتی ضخیم‌تر، توده عضلانی بالاتری دارند.

در همین راستا، ضخامت لایه چربی پشت نیز با میزان چربی کل بدن همبستگی دارد. تحقیقات نشان داده‌اند:

• گاوهایی با ذخایر عضله بیشتر در اواخر بارداری، چربی بیشتری طی دوره خشکی ذخیره کرده‌اند
• گاوهایی با ذخایر عضله کمتر، در همین بازه عضله بیشتری تولید کردند
• در دوران شیردهی، دام‌های پر عضله از هر دو منبع عضله و چربی بیشتر استفاده کرده‌اند

این الگوها نشان می‌دهند که رابطه‌ای متقابل بین استفاده از عضله و چربی در مدیریت انرژی گاوهای شیری طی دوره انتقال وجود دارد.

اثر ذخایر عضلانی بر عملکرد شیردهی و زایش

گاوهای دارای ذخایر عضلانی بالاتر معمولاً گوساله‌های بزرگ‌تری به دنیا می‌آورند. با این حال، به‌طور متوسط ۵ پوند (حدود ۲.۳ کیلوگرم) شیر کمتری در روز تولید می‌کنند. این یافته نشان می‌دهد که مقدار ذخایر عضلانی دام، بر الگوی توزیع مواد مغذی بین زایش و اوایل شیردهی تأثیرگذار است و باید با دقت در مدیریت تغذیه‌ای لحاظ شود.