بلاگ

در حوزه‌ی تغذیه دام، جیره‌نویسی عملی و اقتصادی یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که دانشجویان و متخصصان تغذیه باید به آن مسلط باشند. این مقاله مجموعه‌ای از نکات کاربردی را ارائه می‌دهد که در منابع رایج کمتر به‌صورت یکجا گردآوری شده‌اند.

ارزش اقتصادی مواد خوراکی و ساختار گله

در جیره‌نویسی، انتخاب سودآورترین ماده خوراکی ضروری است. اقتصادی بودن به معنای کم‌کیفیت بودن نیست. پس از انتخاب مواد خوراکی مناسب از نظر تغذیه‌ای و اقتصادی، باید با توجه به میانگین تولید شیر و ساختار گله، جیره را تنظیم کرد. ساختار بهینه گله شامل 53 رأس تلیسه به ازای هر 100 رأس گاو و نرخ Turn Over حدود 26 درصد است. تعداد گاوهای خشک و تلیسه جایگزین تأثیر مستقیم بر هزینه خوراک دارد.

برآورد نیازهای تغذیه‌ای و ضریب اطمینان

نیازهای تغذیه‌ای دام به‌خوبی مشخص شده‌اند، اما تعیین ضریب اطمینان برای هر ماده مغذی به عوامل مختلفی مانند قیمت شیر، قیمت خوراک، اجزای جیره، سیستم گروه‌بندی و مدیریت فارم بستگی دارد. هرچه اجزای خوراکی بیشتر باشند، احتمال انحراف از جیره فرموله‌شده بیشتر می‌شود. تحقیقات در ویرجینیا نشان داده‌اند که واریانس پروتئین در TMR گاوهای پرتولید تا 12 درصد است.

کنترل کیفیت خوراک در دامداری

اندازه‌گیری ماده خشک خوراک باید به‌صورت منظم انجام شود، زیرا انرژی خوراک بر اساس ماده خشک محاسبه می‌شود. نظارت بر مخلوط کردن و اندازه ذرات خوراک نیز ضروری است. بهترین ابزار برای این کار، الک پنسیلوانیا (PSPS) است. آموزش پرسنل خوراک‌سازی و استفاده صحیح از فیدر نیز نقش مهمی در کاهش خطا دارد.

تفاوت Accuracy و Precision در جیره‌نویسی

Accuracy به معنای نزدیکی ترکیب واقعی خوراک به ترکیب فرموله‌شده است، در حالی که Precision به معنای تکرارپذیری ترکیب خوراک در دفعات مختلف است. در جیره‌نویسی، دستیابی به Accuracy اولویت دارد.

جیره‌نویسی بر اساس میانگین گروه

اگر گاوها پیک مصرف ماده خشک را رد کرده باشند، جیره بر اساس میانگین واقعی کافی است. افزودن 15 درصد به میانگین واقعی تولید شیر، نیاز بیش از 98 درصد گاوهای گروه را پوشش می‌دهد. استفاده از انحراف معیار تولید شیر برای تنظیم دقیق‌تر جیره نیز توصیه می‌شود.

تنظیم RDP و RUP در گروه‌های مختلف

برای RDP، مقدار 10.5 تا 11 درصد ماده خشک با ضریب اطمینان 5 درصد توصیه می‌شود. در مورد RUP، اگر همه گاوهای شیرده در یک گروه باشند، مقدار مورد نیاز برابر است با 1.25 برابر RUP مورد نیاز برای میانگین واقعی تولید شیر. در گروه‌های تفکیک‌شده، ضریب اطمینان برای گاوهای تازه‌زا تا 1.3 افزایش می‌یابد. برای NEL، ضریب اطمینان وجود ندارد و بهترین روش، نظارت بر BCS است.

مواد معدنی و ویتامین‌ها

برای عناصر پرمصرف مانند K، Na، Cl، Ca، ضریب اطمینان 10 درصد کافی است. برای فسفر، برآوردهای NRC بیش از نیاز است و نیازی به ضریب اطمینان نیست. برای Mg، ضریب اطمینان 20 درصد توصیه می‌شود. برای Mn، تأمین دو برابر مقدار توصیه‌شده در NRC پیشنهاد شده است. در مورد ویتامین‌ها، 10 درصد بیش از توصیه‌های NRC کافی است. برای ویتامین E، تأمین حداقل 1000 تا 1500 واحد بین‌المللی در روز برای همه گروه‌ها توصیه می‌شود؛ در دوره انتقال تا 2500 واحد نیز قابل قبول است.

محدودیت‌های مواد خوراکی در جیره

باید توجه داشت که تمامی این توصیه‌ها می­‌تواند در شرایط مختلف متفاوت باشد. برای مثال در حال حاضر دامداری در ورامین وجود دارد که بیش از ۷۰ درصد غلات جیره را جو آسیاب شده تشکیل می‌دهد ولی هیچ مشکلی از لحاظ هضمی در بین گاوها مشاهده نمی‌شود و مدفوع نیز از قوام بسیار خوبی برخوردار است. این توصیه‌ها راهنمایی‌های کلی را در زمان جیره نویسی فراهم می‌آورد.