بلاگ

داشتن ذخایر کافی از خوراک با کیفیت، نقش کلیدی در سازگاری دامداری‌ها در برابر نوسانات قیمت شیر و شرایط غیرقابل پیش‌بینی دارد.

در دو سال اخیر، دامداران با نوسانات قیمت شیر، هزینه‌های متغیر تولید و خشکسالی مواجه بودند که منجر به بحران در تأمین خوراک شد. در این شرایط، داشتن سیلوی باکیفیت در دسترس، موقعیت دامداری را برای مقابله با بحران‌ها بهبود می‌دهد. همچنین با توجه به اهمیت کاهش گازهای گلخانه‌ای، استفاده از خوراک با کیفیت مورد توجه قرار می‌گیرد.

کاهش ضایعات ماده خشک در سیلو و نقش کیفیت برداشت

طبق گفته Ken Stroud، متخصص تغذیه دام از جنوب انگلستان، برداشت ذرت در اوج کیفیت تغذیه‌ای و سیلو کردن اصولی نقش مهمی در جلوگیری از اتلاف ماده خشک دارد. به‌طور متوسط از هر ۱۰ بار تریلی ذرت سیلوشده، یک بار آن در فرآیند سیلوکردن به دلیل رشد باکتری‌ها، قارچ‌ها و کپک‌های ناخواسته از بین می‌رود و در صورت رعایت نکردن اصول سیلو‌سازی، این مقدار می‌تواند دو برابر شود. این میکروب‌های ناخواسته ابتدا از قندها و نشاسته‌ها تغذیه می‌کنند، نه از فیبر. بنابراین سیلوی باقی‌مانده نیز انرژی کمتری دارد. تولید سیلوی ذرت با کیفیت بهتر، نیازمند یک برنامه چند مرحله‌ای است.

پنج گام کلیدی برای تهیه سیلوی ذرت با کیفیت

۱. برداشت ذرت در اوج کیفیت

برداشت باید زمانی انجام شود که ماده خشک کل گیاه به ۳۰ تا ۳۳ درصد رسیده و برگ‌ها هنوز سبز هستند. اگرچه برداشت دیرهنگام می‌تواند نشاسته موجود در بلال را افزایش دهد، اما برداشت در زمانی که برگ‌ها هنوز سبز و شاداب هستند، گیاه را برای گاو قابل هضم‌تر می‌کند.برداشت پس از خشک شدن برگ‌ها باعث کاهش قابلیت هضم گیاه می‌شود.

او می‌گوید: «اغلب تصور می‌شود که ذرت تنها زمانی آماده برداشت است که برگ‌ها پژمرده شوند. اما تا آن زمان، ذرت از بهترین حالت خود گذشته است.»

برگ‌های خشک بیشتر میزبان قارچ‌ها و مخمرهای ناخواسته هستند و فشرده‌سازی آن‌ها در سیلو دشوارتر بوده و باعث افزایش فساد هوازی می‌شود.

برای جلوگیری از از دست دادن زمان مناسب برداشت، درصد ماده خشک محصول باید به صورت منظم اندازه‌گیری شود تا اطلاع‌رسانی به موقع جهت برداشت محصول با کیفیت انجام گیرد.

۲. حفظ ارتفاع مناسب ساقه در زمان برداشت

Peter Smith، متخصص از غرب انگلستان، توصیه می‌کند که برداشت از پایین‌ترین نقطه ساقه باعث افزایش آلودگی می‌شود. پایه ساقه از نظر تغذیه‌ای فقیر بوده و حاوی باکتری‌های خاک، قارچ و مخمرهایی است که فرآیند تخمیر را مختل می‌کنند. بنابراین باید حداقل ۱۵ سانتی‌متر از ساقه روی زمین باقی بماند.

۳. خرد کردن ذرت با اندازه مناسب

اندازه خرد کردن باید به‌گونه‌ای باشد که هم فشرده‌سازی مناسب انجام شود و هم عملکرد مناسبی در شکمبه دام داشته باشد. برای ذرت، خرد کردن با طول ۱.۵ تا ۲ سانتی‌متر (در صورت نیاز تا ۱.۲ سانتی‌متر) توصیه می‌شود تا هوا به خوبی از سیلو خارج شود و فساد حرارتی کاهش یابد.

۴. استفاده از افزودنی دو منظوره برای حفظ کیفیت سیلو

طبق گفته دکتر Mark Leggett، گرم شدن سیلو فقط بخشی از ضایعات را شامل می‌شود؛ بخش دیگر مربوط به تخمیر ناکارآمد است که منجر به اتلاف پنهان ماده خشک می‌شود. برخی باکتری‌ها باعث تولید گاز دی‌اکسید کربن می‌شوند که نه‌تنها یک گاز گلخانه‌ای است بلکه مستقیماً موجب اتلاف ماده خشک می‌گردد.

با استفاده از افزودنی‌هایی مثل سیلوپلاس(حاوی سویه مؤثر Lactiplantibacillus plantarum )، می‌توان تخمیر را به سمت تولید اسید لاکتیک هدایت کرد.

از طرفی، قارچ‌های ناخواسته می‌توانند در شرایط pH پایین زنده بمانند و حتی از اسید لاکتیک تغذیه کنند. این فرآیند باعث گرم شدن سیلو و کاهش انرژی خوراک می‌شود، همچنین با افزایش pH رشد قارچ‌های دیگر تسهیل می‌شود که می‌تواند به تولید مایکوتوکسین منجر شود.

افزودنی سیلوپلاس با ترکیب Lactiplantibacillus plantarum و Lactobacillus buchneri باعث تولید اسید استیک با خاصیت ضد قارچی می‌شود. این افزودنی باعث کاهش مخمرها و حفظ پایداری سیلو برای بیش از ۱۰ روز می‌گردد.

۵. پر کردن، فشرده‌سازی، پوشش و وزن‌گذاری دقیق سیلو

Jason Short از شمال انگلستان تأکید می‌کند که جزئیات فرآیند دپو کردن و پوشش‌دهی سیلو تأثیر زیادی بر کیفیت نهایی دارد. هدف اصلی حذف سریع و کامل هوا جهت تسهیل تخمیر و جلوگیری از رشد قارچ‌ها و مخمرهایی است که منجر به گرم شدن و فساد خوراک می‌شوند.

دیوارهای سیلو باید با ورق‌های پلی‌اتیلن پوشانده شوند. پر کردن سیلو باید به‌صورت لایه‌های ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متری و با زاویه حداکثر ۲۰ درجه انجام شود. برای فشرده‌سازی مناسب، باید به ازای هر ساعت ۲۵ درصد وزن محصول وارد شده به سیلو، تجهیزات فشرده‌سازی فعال باشند. به عنوان مثال، برای ۱۰۰ تن در ساعت، نیاز به ۲۵ تن تجهیزات فشرده‌ساز است.

پس از پر شدن، یک لایه محافظ اکسیژن روی آن قرار دهید تا موجب ایجاد عایق هوا می‌شود. سپس پوشش‌های کناری با حداقل ۱ تا ۲ متر هم‌پوشانی روی محصول کشیده شوند. در مرحله آخر، از لایه محافظ پلی‌اتیلن و پوشش بافته‌شده استفاده شود و آن را با حصیرهای سیلو، لاستیک یا بسته‌های خوراک کاملاً وزن‌گذاری کنید. همچنین برای جلوگیری از نفوذ جوندگان و آسیب پرندگان از تور محافظ استفاده شود.

سحر کریمی/دکتری تخصصی تغذیه دام