چالشهای مدیریت سیلوی ذرت و پیامدهای تغذیهای آن در دامهای شیری
اهمیت کیفیت سیلوی ذرت و حفظ ارزش غذایی
هدف اصلی از نگهداری سیلوی ذرت، حفظ ارزش غذایی آن در نزدیکترین سطح به علوفه تازه مزرعه است. اگرچه امکان تغییر ارزش غذایی در فرآیند تخمیر وجود دارد، اما مراحل برداشت تا تثبیت سیلو میتوانند تأثیر مستقیم و مثبت یا منفی بر ماده خشک، بازیابی انرژی و کیفیت پروتئین داشته باشند. پروتئین خام نشاندهندهی محتوای پروتئینی و منابع نیتروژنی فاقد ارزش غذایی مانند نیتروژن محلول و آمونیاک است که در فرآیند تخریب پروتئین تولید میشوند. مطالعات (Baumont 2011) نشان دادهاند که سطح پروتئین خام تغییر چندانی نمیکند، اما نیتروژن محلول میتواند افزایش یابد.
اثرات نیتروژن محلول اضافی بر سلامت شکمبه و عملکرد حیوان
میکروفلور شکمبه قادر به استفاده کامل از آمونیاک اضافی حاصل از سیلو نیست. بنابراین آمونیاک از طریق دیواره شکمبه جذب شده، وارد خون شده و به کبد منتقل میشود. در کبد، اوره سمزدایی شده و از طریق کلیهها و بزاق دفع میگردد. با توجه به ظرفیت محدود سمزدایی کبد و کلیه، آمونیاک و اوره اضافی منجر به تجمع در خون و شکمبه شده و میتواند عوارض زیر را به همراه داشته باشد:
- آلکالوز شکمبه با افزایش pH تا 7.2
- مسمومیت تحت حاد در اثر مصرف مداوم سیلوی کمکیفیت
- مسمومیت حاد در اثر مصرف ناگهانی اوره، چرای علوفه جوان یا تغییر سریع جیره
- اختلالات تولیدمثلی شامل ناباروری و سقط جنین
- کاهش تولید شیر، ورم پستان و ضعف سیستم ایمنی
- افت فعالیت شکمبه و خطر مرگ در موارد شدید
از دست دادن انرژی ناشی از دفع اوره و اثرات اقتصادی
دفع اوره معادل اتلاف انرژی قابل استفاده برای تولید شیر یا گوشت است. طبق مطالعات Vanderhaar (1998)، اضافه مصرف پروتئین به میزان 2 درصد باعث از دست دادن 0.36 مگاکالری انرژی در روز میشود که معادل تولید 0.5 لیتر شیر در روز است. (=0.375 NEL =0.22 UFL) 1 L milk=0.75 NEL=0.44 UFL
نقش اوره خون و شیر در ارزیابی وضعیت نیتروژن جیره
بررسی سطح اوره در خون و شیر شاخص مناسبی برای ارزیابی نیتروژن جیره است. زمانیکه آمونیاک در مایع شکمبه به بیش از 50 میلیگرم در میلیلیتر برسد، از دیواره شکمبه عبور کرده و وارد خون میشود. سطح آمونیاک 1 میلیگرم در 100 میلیلیتر (آلکالوز خون) حالت کشنده دارد (Lewis et al., 1957؛ Maladies des bovins 2000).
غلظت اوره در بدن تمایل به تعادل بین خون، بزاق، ادرار و شیر دارد، بنابراین اوره شیر شاخص خوبی برای ارزیابی مصرف نیتروژن است.
| سطح اوره شیر | نیتروژن اوره (mg/L) | اوره (mmol/L) | اوره (mg/L) |
|---|---|---|---|
| اوره پایین | <100 | <36 | <214 |
| ایدهآل | 100–160 | 36–57 | 214–343 |
| اوره بالا | >160 | >57 | >343 |
سطح بالای اوره در شیر نشاندهنده نیتروژن اضافی، مصرف نامناسب پروتئین، اختلال عملکرد شکمبه، کاهش تولید و ضرر اقتصادی است.
کنترل پروتئولیز و بهبود کیفیت سیلو
سیلو با کیفیت به معنی سطح پایین پروتئولیز است. دو عامل اصلی مؤثر در این فرآیند عبارتند از آنزیمهای سلولی علوفه و میکروارگانیسمهای پروتئولایتیک. برای مهار این دو عامل باید فعالیت آنزیمها در سریعترین زمان ممکن محدود شود.
| نوع خوراک | نیتروژن محلول (%) | آمونیاک نیتروژن (%) |
|---|---|---|
| ذرت | <50 | <5 |
| علوفه | <50 | <7 |
| لگومینه | <50 | <10 |
راهکارهای کوتاهمدت در مدیریت سیلوی کمکیفیت
- تنظیم انرژی جیره برای عملکرد مناسب شکمبه
- رقیقسازی سیلو با ترکیبات دیگر برای کاهش نیتروژن محلول
- مصرف اوره فقط در صورت کمبود نیتروژن در جیره
- اعمال تغییر تدریجی در ترکیب جیره غذایی
راهکارهای بلندمدت برای برداشت بعدی سیلو
- افزایش ماده خشک برای کاهش فعالیت پروتئازها
- اسیدی شدن سریع و شدید جهت مهار آنزیمها و باکتریها
- رعایت فاصله مناسب بین کودپاشی و برداشت جهت کاهش ظرفیت بافری
- ایجاد شرایط بیهوازی برای توقف تخریب پروتئین
- رعایت ارتفاع برداشت بالای 6–7 سانتیمتر برای جلوگیری از آلودگی خاکی
- جلوگیری از حرارت بالای سیلو برای جلوگیری از واکنش میلارد
- استفاده از افزودنیهای سیلو بر پایه لاکتوباسیلوس بوخنری
- استفاده از باکتریهای اسیدلاکتیک برای اسیدی کردن سریع و افزایش پایداری هوازی
بیش از 160 میلیگرم اوره در هر لیتر شیر نشاندهندهی نیتروژن بیشبود در جیره بوده و به معنی مصرف ناکارآمد پروتئین، هدر رفت خوراک، کاهش تولید، مشکلات متابولیکی و ناباروری میباشد.
ترجمه: دکتر سحر کریمی | دکتری تخصصی تغذیه دام
دیدگاهتان را بنویسید