مهمترین بیماریهای متابولیک گاوهای شیری در دوره انتقالی
مقدمه
دوره انتقال (سه هفته قبل تا سه هفته بعد از زایش) حساسترین مرحله در چرخه تولید گاوهای شیری است. در این بازه، نیازهای تغذیهای و متابولیکی حیوان بهطور ناگهانی افزایش مییابد و گاو در معرض اختلالات متابولیک قرار میگیرد. سه بیماری اصلی که بیشترین تأثیر را بر سلامت و بهرهوری دام دارند، عبارتاند از:
- اسیدوز تحتحاد شکمبهای (SARA)
- کتوزیس
- هیپوکلسمی (تب شیر)
این بیماریها حتی در گاوداریهای مدیریتشده نیز رخ میدهند و میتوانند باعث کاهش تولید شیر، افت کیفیت، افزایش حذف دام و زیان اقتصادی شوند.
- اسیدوز تحتحاد شکمبهای (SARA)
یافتههای کلیدی
- افت pH شکمبه به کمتر از 5.5 برای مدت طولانی، عامل اصلی بروز SARA است.
- نشانههای غیرمستقیم شامل کاهش چربی شیر، لنگش، کاهش اشتها و اسهال خفیف هستند.
- یافته جدید: افزایش ناگهانی کنسانتره در جیره تازهزاها عامل اصلی است و باید افزایش روزانه کنسانتره کمتر از 400 گرم باشد.
- تشخیص دقیق با اندازهگیری pH شکمبه در حداقل 12 گاو تازهزا انجام میشود.
راهکارهای پیشگیری
- افزایش تدریجی کنسانتره در 6 هفته اول شیردهی.
- استفاده از موننسین برای بهبود تولید پروپیونات و کاهش خطر کتوز.
- کنترل اندازه ذرات فیبر و جلوگیری از تفکیک خوراک توسط گاوها.
- کتوزیس
یافتههای کلیدی
- رخداد اصلی در 2 تا 4 هفته پس از زایش است.
- گاوهای با امتیاز بدنی بالاتر از 3.75 در زمان زایش، بیشترین خطر را دارند.
- یافته جدید: سطح BHB خون بالاتر از 1.2 میلی مول در لیتر معیار تشخیص کتوز تحتبالینی است.
- کتوز نوع 1 (گاوهای لاغر) و کتوز نوع 2 (گاوهای چاق با کبد چرب) از نظر پاتوفیزیولوژی متفاوتاند.
درمان استاندارد
- تجویز پروپیلن گلیکول خوراکی (250–400 گرم روزانه به مدت 3–5 روز).
- درمان کمکی با تزریق گلوکز.
- هیپوکلسمی (تب شیر)
یافتههای کلیدی
- کاهش شدید کلسیم خون (کمتر از 5.5 میلی گرم در دسی لیتر) در حوالی زایش
- نیاز روزانه کلسیم در شروع شیردهی از 10 گرم به 30 گرم افزایش مییابد.
- یافته جدید: بهترین روش پیشگیری، تغذیه با جیره DCAD منفی به مدت 3 هفته قبل از زایش است.
راهکارهای پیشگیری
- محدود کردن مصرف کلسیم در دوره خشکی (<20 گرم در روز).
- استفاده از نمکهای آنیونی برای تحریک سازوکارهای جذب و آزادسازی کلسیم.
جمعبندی
این مقاله نشان میدهد که:
- تشخیص زودهنگام و مدیریت تغذیهای دقیق کلید کنترل بیماریهای متابولیک در گاوهای شیری است.
- یافتههای جدید شامل آستانههای دقیق BHB برای کتوز، نقش موننسین در پیشگیری همزمان SARA و کتوز، و اثربخشی جیره با DCAD منفی در کنترل هیپوکلسمی هستند.
- اجرای این راهکارها میتواند سلامت دام، کیفیت شیر و سودآوری گاوداری را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
🔑 تشخیص زودهنگام + مدیریت تغذیهای دقیق = کاهش بیماریهای متابولیک و افزایش سودآوری گاوداری
ترجمه:سحر کریمی/ دکتری تخصصی تغذیه دام
Tufarelli, V., Puvača, N., Glamočić, D., Pugliese, G., & Colonna, M. A. (2024). The most important metabolic diseases in dairy cattle during the transition period. Animals, 14(5), 816.
دیدگاهتان را بنویسید