اپیدمیولوژی تب برفکی سویه SAT1 | دکتر آریا بدیعی
SAT1 با تأکید بر سروتیپ (FMD)
اپیدمیولوژی، کنترل و درمان تب برفکی (DVM)
تنظيم و ويرايش علمى: دكتر آريا بديعی
- اپیدمیولوژی و ویژگیهای ویروس SAT1
ویروس تب برفکی (FMDV) دارای ۷ سروتیپ مجزا است: SAT1، SAT2، SAT3، A، O، C، Asia1.
سروتیپ SAT1 منشأ آفریقایی دارد و اخیراً در ایران شایع شده است.
این سروتیپ باعث درگیری شدیدتر در گوسالههای جوان و کاهش شدید تولید شیر در گاوهای شیری میشود.
در گلههای غیر واکسینه، تلفات گوسالهها میتواند تا ۵۰٪ و افت تولید شیر تا ۸۰٪ برسد.
- علائم بیماری در دامها
– گاو: تب، بیاشتهایی، کاهش شیر، تاولهای دهانی، پستانی و بینسمی (در گاوهای شیری شدیدتر)
– گوسفند و بز: ضایعات بینسمی و لنگش شایعتر، تب و بیاشتهایی ممکن است تنها نشانه باشد
– گوسالهها: فرم قلبی (میوکاردیت) شایع است و منجر به مرگ ناگهانی بدون ضایعات دهانی میشود
- راههای انتقال بیماری
– ترشحات آلوده (بزاق، شیر، مدفوع، ترشحات بینی و تاولها)
– تماس مستقیم دامها، وسایل آلوده، رانندگان و کارشناسان
– انتقال هوابرد (Aerosol) در فواصل چند کیلومتری
– ویروس در کود تا ماهها و در مخاط بینی تا ۷۲ ساعت زنده میماند
- تشخیص بیماری
– تشخیص بالینی با مشاهده تاولها و علائم مشخص
– تأیید آزمایشگاهی ضروری است
– مؤسسه رازی از آزمونهای ELISA و RT-PCR برای تشخیص و تعیین سروتیپ SAT1 استفاده میکند
– دوره کمون: ۲ تا ۷ روز
- کنترل و پنجره طلایی (Golden Time)
– پنجره طلایی: ۲۴ تا ۷۲ ساعت نخست پس از بروز اولین علائم
– اقدامات ضروری: قرنطینه کامل گله، گزارش فوری، توقف حملونقل، ضدعفونی شدید
– هر ساعت تأخیر باعث گسترش سریع بیماری میشود
- اقدامات قرنطینه و ضدعفونی
– قرنطینه کامل و جلوگیری از تردد دام و افراد
– ضدعفونی با فرمالین ۲٪، سود ۲٪ یا Virkon S ۱٪
– پوشاندن مسیرها با آهک یا کربنات
– رانندگان نباید از خودرو پیاده شوند
– استفاده از لباس، ماسک و چکمه اختصاصی الزامی است
– کود آلوده باید دپو و با آهک پوشانده شود
- واکسیناسیون
– واکسیناسیون با واکسن حاوی سروتیپ SAT1 انجام شود
– اولویت با گلههای شیری و سپس گوسالههای بدون ایمنی مادری
– در گلههای غیر آلوده از ۸ هفتگی آغاز و یادآور پس از ۳–۳ هفته تزریق شود
– دامهای در حال بیماری نباید واکسینه شوند
– دامهای بهبود یافته ۳ تا ۳ ماه بعد از بهبودی واکسینه میشوند
- درمان و مراقبت حمایتی
– درمان اختصاصی ندارد؛ هدف کنترل درد، التهاب و عفونت ثانویه است
– استفاده از داروهای ضد التهاب (ملوکسیکام، فلونیکسین)، آنتیبیوتیکهای ثانویه و خوراک نرم
– شستوشوی ضایعات دهانی با سرکه یا جوش شیرین رقیق
– استفاده از فرمالین در ضایعات ممنوع است
– در فرم قلبی گوسالهها، استفاده از ضد التهاب و فوروزماید میتواند حمایتی باشد
- تغذیه و تقویت ایمنی
– افزایش ویتامینهای A و E، سلنیوم آلی و روی برای بهبود ایمنی و ترمیم بافتها
– خوراک نرم و مرطوب، آب تمیز و بافر ملایم در جیره به بهبود کمک میکند
– گاوهای دارای زخم پستانی باید جدا شده و شیر آنها جوشانده یا پاستوریزه شود
دیدگاهتان را بنویسید